giaoviennuocngoai
28-02-2020, 03:01 PM
Phát âm là vấn đề quan trọng khi học tiếng Việt bởi nếu nói không đúng ngữ pháp người Việt có thể hiểu ý bạn muốn trình bày, nhưng nếu nói không đúng một từ thì người Việt không thể hiểu. Dù vậy, phát âm lại là vấn đề khó nhằn nhất cho hầu hết người nước ngoài khi dạy tiếng Việt cho người nước ngoài (http://today.edu.vn/day-tieng-viet-cho-nguoi-nuoc-ngoai.html).
Các âm trong tiếng Việt được cấu thành khá nhiều từ: Phụ âm, nguyên âm, và thanh điệu. Vậy, làm sao để nói tiếng Việt chính xác? Bài viết xin chia sẻ cho người học một số cách sau đây:
Trước hết, bạn cần nắm được rằng tiếng Việt được cấu tạo từ các đơn âm nên việc học phát âm sẽ theo quy trình từ phát âm âm tiết đến phát âm chuỗi âm tiết, từ phát âm chuỗi âm tiết đến phát âm câu với ngữ điệu tự nhiên.
Phát âm mỗi âm tiết
Điều quan trọng khi học phát âm mỗi âm tiết là người học cần hiểu được phương pháp phát âm và cấu hình miệng khi phát âm âm đó, ví dụ: phát âm ngắn gọn hay dài, chuyển động của lưỡi từ khi bắt đầu đến khi kết thúc âm ra sao, bật hơi hay không bật hơi,…
Người nước ngoài học tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai thường bị áp lực từ tiếng mẹ đẻ, do đó thường không nhận ra những nét khác biệt và thường qui âm nhận được thành âm giống như có sẵn trong tiếng mẹ đẻ. Trong tình huống này, cần thiết phải có giáo viên hướng dẫn để người học có thể phân biệt và sửa lỗi kịp thời. Có rất nhiều người học có thể phản ánh và nhận thức đúng về các âm nhưng vẫn phát âm sai là do chưa thể tự cân đối bộ máy phát âm theo ý muốn, tình huống này học viên đó hiểu được lỗi phát âm của mình nhưng yêu cầu phải có sự luyện tập chăm chỉ trong thời gian dài để có thể phát âm tiếng Việt chuẩn.
Nhận diện và phát âm
Với mỗi người bắt đầu học tiếng Việt, đều lo lắng không biết bắt đầu học tiếng Việt từ đâu? Việc đầu tiên là phải nắm bắt được âm tiết. Đó là việc người học từ tiếp nhận đến khái quát hóa âm đó đến lúc có thể thực hiện hóa nền tảng kiến thức của mình bằng việc phát âm. Cách để nhận diện âm tiết tiếng Việt cũng giống như khi học các thứ tiếng khác, là nguồi học cần phải nghe và lặp lại nhiều lần âm tiết đó. Với những âm tiết quen thuộc, có trong tiếng mẹ đẻ, học viên sẽ rất dễ dàng bắt chước và nói chuẩn. Vấn đề cần nhắc tới là các âm không thân thuộc (là khác nhau đối với các học viên đến từ những nước khác nhau) thì việc nhận diện không đơn giản. Người học cần phải nghe và lặp lại nhiều lần rồi có sự hướng dẫn của giáo viên để phân biệt các âm giống nhau mà học viên không tự nhận ra được sự khác nhau.
Người học nên học theo từng cặp khác biệt. Ví dụ, những học viên từ Nhật Bản hay Hàn Quốc thì có thể bị nhầm giữa âm [v] (v) và (b) rất cao, còn nếu bạn là người nói tiếng Anh thường hay không phân biệt được âm [c] (c,q,k) và [o] (kh),…Biết được mình nhầm lẫn giữa những âm nào, học viên nên thường xuyên nghe và phát âm liền mạch những âm đó, tập trước với những từ quen thuộc và có cấu trúc âm tiết đơn giản, sau đó với những từ phức tạp hơn. Ví dụ, học viên nên lập bảng như sau:
[v] (v)
[b] (b)
[c] (c,q,k)
[o] (kh)
và
Bà
có
khó
về
bề
cá
khá
việt
biệt
cám (ơn)
khám
Luyện tập phát âm và luyện nghe luôn đi cùng với nhau. Người học nên dùng audio hoặc nhờ người dạy phát âm để nghe đi nghe lại và chỉ ra chính xác từ vừa được phát âm, ngược lại học viên cần luyện tập để phản ứng với phát âm thật nhanh từ mà người hướng dẫn yêu cầu. Qúa trình ôn luyện ban đầu rất khó khăn, tốc độ chậm nhưng sau đó sẽ nhanh hơn, nếu không luyện tập thường xuyên, người học sẽ rất dễ quên các âm đã học. Do đó, hành trình luyện tập đòi hỏi phải lâu dài, người học cần kiên trì cho đến khi học viên có thể nhận biết và phát âm đúng âm bất kỳ khi nào.
[b]Rèn giũa khả năng phản xạ
Sau khi đã làm chủ được các âm, học viên cần chuyển sang bước ôn luyện để nâng cao khả năng phản xạ với mỗi từ. Tại bước này, luyện tập với người hướng dẫn mang lại hiệu quả tốt hơn. Học viên sẽ nói cho tất cả các từ mà giáo viên chỉ (các từ đã được học trong bài học), lưu ý học viên cần luyện phát âm chuyển đổi giữa các từ có thanh điệu khác nhau để tập phát âm thanh điệu, nhịp độ chuyển đổi có thể từ chậm đến nhanh hơn. Ví dụ, phát âm các từ trong bảng dưới đây:
nho
nhò
nhó
nhá
nhâ
nhọ
nhô
nhồ
nhố
nhổ
nhỗ
nhộ
nhơ
nhờ
nhớ
nhở
nhì
nhợ
nhu
nhù
nhú
nhủ
nhũ
nhụ
như
nhừ
nhứ
nhử
nhữ
nhự
Phát âm chuỗi âm tiết
Người học có thể đọc được từng âm tiết không có nghĩa là luôn nói chuẩn âm tiết trong một chuỗi nhiều âm tiết. Học viên cần phải rèn kỹ năng phát âm chuỗi âm tiết vì trong thực tế nói năng, một ý cần trình bày thường là một câu với nhiều từ phối hợp với nhau.
Thông thường học viên sẽ gặp lỗi về thanh điệu khi phát âm một chuỗi âm tiết (đặc biệt đối với các học viên mà trong tiếng mẹ đẻ không có thanh điệu). Thậm chí học viên có thể phát âm đúng thanh điệu khi phát âm từng âm tiết cũng không có nghĩa là sẽ vẫn đúng khi phát âm một chuỗi có cùng hay không cùng âm điệu. Để sửa lỗi sai này, người học cần phải luyện tập theo kiểu chuyển đổi liên tục giữa các thanh điệu. Giả dụ, nếu người học phát âm âm thanh ngang giống thanh huyền sau khi phát âm thanh huyền thì cần phải luyện tập theo trình tự: “huyền-huyền-ngang”.
Dưới đây là một số kiểu luyện tập phát âm chính xác thanh điệu trong chuỗi nhiều âm tiết:
Câu chứa thanh ngang: Ví dụ: Tôi đi chơi Nha Trang hôm qua.
Câu chứa thanh huyền: Ví dụ: Bà Tùng vừa về nhà mình hồi chiều.
Câu chứa thanh hái: Ví dụ: Thảo chỉ hái đổi mảnh vải đá.
Câu chứa thanh ngã: Ví dụ: Gã đã vẽ kỹ lưìng mãi.
Câu chứa thanh sắc: Ví dụ: Nó muốn nói với má: nó rất cố gắng.
Câu chứ thanh nặng: Ví dụ: Một chuyện thật tội nghiệp tại bệnh viện: chị bị đụng thật nặng.
Ngang-sắc-ngang: Ví dụ: không có chi, đi với tôi, xem máy bay, mua áo mưa,...
Sắc-ngang-sắc: Ví dụ: thấy anh ấy, tối hôm đó, mấy con chó, khó khăn đấy,…
Ngang-nặng-ngang: Ví dụ: đi chợ đêm, bưu điện xưa, viên kẹo to, nghiêng một bên,…
Nặng-ngang-nặng: Ví dụ: một con bọ, thị ba rọi, chục viên kẹo, quẹo xe lại,…
Trên đây là cách giúp học viên luyện tập cách nói chuẩn tiếng Việt. Mặc dù vậy, phát âm đúng khi sử dụng tiếng Anh là một điều lý tưởng khó đạt đến hoàn hảo. Cách thức ôn tạp đạt được hiệu quả còn tùy vào nhiều điều kiện như sự kiên trì hay ngữ cảm của từng người học.
Hy vọng bài viết sẽ khiến học viên có những bước đầu tiên về phát âm trong giai đoạn đầu học tiếng Việt, tạo nền tảng cho những giai đoạn nâng cao về sau.
Today Educaiton - Cung cấp giáo viên bản ngữ chất lượng
Các âm trong tiếng Việt được cấu thành khá nhiều từ: Phụ âm, nguyên âm, và thanh điệu. Vậy, làm sao để nói tiếng Việt chính xác? Bài viết xin chia sẻ cho người học một số cách sau đây:
Trước hết, bạn cần nắm được rằng tiếng Việt được cấu tạo từ các đơn âm nên việc học phát âm sẽ theo quy trình từ phát âm âm tiết đến phát âm chuỗi âm tiết, từ phát âm chuỗi âm tiết đến phát âm câu với ngữ điệu tự nhiên.
Phát âm mỗi âm tiết
Điều quan trọng khi học phát âm mỗi âm tiết là người học cần hiểu được phương pháp phát âm và cấu hình miệng khi phát âm âm đó, ví dụ: phát âm ngắn gọn hay dài, chuyển động của lưỡi từ khi bắt đầu đến khi kết thúc âm ra sao, bật hơi hay không bật hơi,…
Người nước ngoài học tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai thường bị áp lực từ tiếng mẹ đẻ, do đó thường không nhận ra những nét khác biệt và thường qui âm nhận được thành âm giống như có sẵn trong tiếng mẹ đẻ. Trong tình huống này, cần thiết phải có giáo viên hướng dẫn để người học có thể phân biệt và sửa lỗi kịp thời. Có rất nhiều người học có thể phản ánh và nhận thức đúng về các âm nhưng vẫn phát âm sai là do chưa thể tự cân đối bộ máy phát âm theo ý muốn, tình huống này học viên đó hiểu được lỗi phát âm của mình nhưng yêu cầu phải có sự luyện tập chăm chỉ trong thời gian dài để có thể phát âm tiếng Việt chuẩn.
Nhận diện và phát âm
Với mỗi người bắt đầu học tiếng Việt, đều lo lắng không biết bắt đầu học tiếng Việt từ đâu? Việc đầu tiên là phải nắm bắt được âm tiết. Đó là việc người học từ tiếp nhận đến khái quát hóa âm đó đến lúc có thể thực hiện hóa nền tảng kiến thức của mình bằng việc phát âm. Cách để nhận diện âm tiết tiếng Việt cũng giống như khi học các thứ tiếng khác, là nguồi học cần phải nghe và lặp lại nhiều lần âm tiết đó. Với những âm tiết quen thuộc, có trong tiếng mẹ đẻ, học viên sẽ rất dễ dàng bắt chước và nói chuẩn. Vấn đề cần nhắc tới là các âm không thân thuộc (là khác nhau đối với các học viên đến từ những nước khác nhau) thì việc nhận diện không đơn giản. Người học cần phải nghe và lặp lại nhiều lần rồi có sự hướng dẫn của giáo viên để phân biệt các âm giống nhau mà học viên không tự nhận ra được sự khác nhau.
Người học nên học theo từng cặp khác biệt. Ví dụ, những học viên từ Nhật Bản hay Hàn Quốc thì có thể bị nhầm giữa âm [v] (v) và (b) rất cao, còn nếu bạn là người nói tiếng Anh thường hay không phân biệt được âm [c] (c,q,k) và [o] (kh),…Biết được mình nhầm lẫn giữa những âm nào, học viên nên thường xuyên nghe và phát âm liền mạch những âm đó, tập trước với những từ quen thuộc và có cấu trúc âm tiết đơn giản, sau đó với những từ phức tạp hơn. Ví dụ, học viên nên lập bảng như sau:
[v] (v)
[b] (b)
[c] (c,q,k)
[o] (kh)
và
Bà
có
khó
về
bề
cá
khá
việt
biệt
cám (ơn)
khám
Luyện tập phát âm và luyện nghe luôn đi cùng với nhau. Người học nên dùng audio hoặc nhờ người dạy phát âm để nghe đi nghe lại và chỉ ra chính xác từ vừa được phát âm, ngược lại học viên cần luyện tập để phản ứng với phát âm thật nhanh từ mà người hướng dẫn yêu cầu. Qúa trình ôn luyện ban đầu rất khó khăn, tốc độ chậm nhưng sau đó sẽ nhanh hơn, nếu không luyện tập thường xuyên, người học sẽ rất dễ quên các âm đã học. Do đó, hành trình luyện tập đòi hỏi phải lâu dài, người học cần kiên trì cho đến khi học viên có thể nhận biết và phát âm đúng âm bất kỳ khi nào.
[b]Rèn giũa khả năng phản xạ
Sau khi đã làm chủ được các âm, học viên cần chuyển sang bước ôn luyện để nâng cao khả năng phản xạ với mỗi từ. Tại bước này, luyện tập với người hướng dẫn mang lại hiệu quả tốt hơn. Học viên sẽ nói cho tất cả các từ mà giáo viên chỉ (các từ đã được học trong bài học), lưu ý học viên cần luyện phát âm chuyển đổi giữa các từ có thanh điệu khác nhau để tập phát âm thanh điệu, nhịp độ chuyển đổi có thể từ chậm đến nhanh hơn. Ví dụ, phát âm các từ trong bảng dưới đây:
nho
nhò
nhó
nhá
nhâ
nhọ
nhô
nhồ
nhố
nhổ
nhỗ
nhộ
nhơ
nhờ
nhớ
nhở
nhì
nhợ
nhu
nhù
nhú
nhủ
nhũ
nhụ
như
nhừ
nhứ
nhử
nhữ
nhự
Phát âm chuỗi âm tiết
Người học có thể đọc được từng âm tiết không có nghĩa là luôn nói chuẩn âm tiết trong một chuỗi nhiều âm tiết. Học viên cần phải rèn kỹ năng phát âm chuỗi âm tiết vì trong thực tế nói năng, một ý cần trình bày thường là một câu với nhiều từ phối hợp với nhau.
Thông thường học viên sẽ gặp lỗi về thanh điệu khi phát âm một chuỗi âm tiết (đặc biệt đối với các học viên mà trong tiếng mẹ đẻ không có thanh điệu). Thậm chí học viên có thể phát âm đúng thanh điệu khi phát âm từng âm tiết cũng không có nghĩa là sẽ vẫn đúng khi phát âm một chuỗi có cùng hay không cùng âm điệu. Để sửa lỗi sai này, người học cần phải luyện tập theo kiểu chuyển đổi liên tục giữa các thanh điệu. Giả dụ, nếu người học phát âm âm thanh ngang giống thanh huyền sau khi phát âm thanh huyền thì cần phải luyện tập theo trình tự: “huyền-huyền-ngang”.
Dưới đây là một số kiểu luyện tập phát âm chính xác thanh điệu trong chuỗi nhiều âm tiết:
Câu chứa thanh ngang: Ví dụ: Tôi đi chơi Nha Trang hôm qua.
Câu chứa thanh huyền: Ví dụ: Bà Tùng vừa về nhà mình hồi chiều.
Câu chứa thanh hái: Ví dụ: Thảo chỉ hái đổi mảnh vải đá.
Câu chứa thanh ngã: Ví dụ: Gã đã vẽ kỹ lưìng mãi.
Câu chứa thanh sắc: Ví dụ: Nó muốn nói với má: nó rất cố gắng.
Câu chứ thanh nặng: Ví dụ: Một chuyện thật tội nghiệp tại bệnh viện: chị bị đụng thật nặng.
Ngang-sắc-ngang: Ví dụ: không có chi, đi với tôi, xem máy bay, mua áo mưa,...
Sắc-ngang-sắc: Ví dụ: thấy anh ấy, tối hôm đó, mấy con chó, khó khăn đấy,…
Ngang-nặng-ngang: Ví dụ: đi chợ đêm, bưu điện xưa, viên kẹo to, nghiêng một bên,…
Nặng-ngang-nặng: Ví dụ: một con bọ, thị ba rọi, chục viên kẹo, quẹo xe lại,…
Trên đây là cách giúp học viên luyện tập cách nói chuẩn tiếng Việt. Mặc dù vậy, phát âm đúng khi sử dụng tiếng Anh là một điều lý tưởng khó đạt đến hoàn hảo. Cách thức ôn tạp đạt được hiệu quả còn tùy vào nhiều điều kiện như sự kiên trì hay ngữ cảm của từng người học.
Hy vọng bài viết sẽ khiến học viên có những bước đầu tiên về phát âm trong giai đoạn đầu học tiếng Việt, tạo nền tảng cho những giai đoạn nâng cao về sau.
Today Educaiton - Cung cấp giáo viên bản ngữ chất lượng